Hoewel Never Say Never Again geen officiële Bond-film is, blijft Sean Connery’s comeback uit 1983 fascineren — een legendarische acteur die terugkeert voor een niet-officiële 007-rol, zonder EON-zegel, maar met des te meer historische lading.
Regisseur: Irvin Kershner · Uitvoeringsjaar: 1983 · Hoofdrol: Sean Connery · Gebaseerd op: Thunderball (Ian Fleming)
Overzicht
- Release op 8 december 1983 in Nederland (MovieMeter)
- Sean Connery’s 7e en laatste optreden als 007 (FilmTotaal)
- Niet geproduceerd door EON Productions (Wikipedia NL)
- Precieze gevoelens van Connery over zijn comeback
- Of de film daadwerkelijk als “slechtste Bond” geldt in officiële polls
- Details over internationale censuur of regionale verschillen
Deze openstaande vragen maken duidelijk dat zelfs among Bond-fans geen consensus bestaat over de plek van deze film in de franchise.
- 1971: Connery stopt na Diamonds Are Forever (Wikipedia NL)
- 1983: Never Say Never Again released — 12 jaar later (Wikipedia NL)
- 1983: Octopussy met Roger Moore debuteert tegelijk (Wikipedia NL)
- Recente boekpublicatie over de geschiedenis van de film (JamesBond.nl)
- Aanhoudende debatten onder fans over canoniciteit (JamesBond.nl)
- Streaming beschikbaarheid houdt de discussie levendig — al blijft de officiële canon buiten bereik (JamesBond.nl)
Hieronder vind je de belangrijkste technische specificaties en financiële gegevens van de film.
| Kenmerk | Gegevens |
|---|---|
| Titel | Never Say Never Again |
| Regisseur | Irvin Kershner |
| Release | 1983 |
| Bond acteur | Sean Connery (7e keer) |
| Bronmateriaal | Thunderball novel |
| Speelduur | 134 minuten |
| IMDb-score | 6,1/10 |
| Budget | $36 miljoen |
| Box office | $160 miljoen wereldwijd |
Let op: De exacte Rotten Tomatoes-score is niet gedocumenteerd in de beschikbare bronnen. IMDb-score (6,1/10) is de meest betrouwbare e voor kritische ontvangst.
Waarom is Never Say Never Again geen officiële Bond-film?
De juridische geschiedenis achter Never Say Never Again begint in de jaren 1960. Scenarioenschrijver Kevin McClory had samen met Ian Fleming aan het Thunderball-boek gewerkt, maar raakte verwikkeld in een langdurig conflict over de filmrechten. Toen Fleming in 1964 overleed, verdeelden de rechten zich over McClory, MGM en United Artists — niet over EON Productions, de officiële producent van de Bond-serie.
In 1981 wist McClory zijn rechten te verdedigen en begon hij met de productie van een nieuwe film gebaseerd op Thunderball. Hij overtuigde Sean Connery om terug te keren, buiten de EON-serie om. De film werd uitgebracht door Warner Brothers, niet door de gebruikelijke Bond-distributeurs, waardoor hij officieel buiten de canon viel.
EON Productions, geleid door de Broccoli-familie, bleef de officiële Bond-filmrechten controleren. Hun series, met Roger Moore en later andere acteurs, werden beschouwd als de enige “echte” Bond-films. Never Say Never Again mocht dan wel een legitieme film zijn — juridisch en productioneel — maar fan-community’s en de industrie zelf bestempelen hem als niet-officiële Bond.
Wat de situatie extra complex maakte: Octopussy, de “echte” Bond-film uit 1983 met Roger Moore, verscheen in hetzelfde jaar. Never Say Never Again moest het dus opnemen tegen de officiële concurrent en verloor aan de kassa.
Rechtenstrijd met Kevin McClory
Kevin McClory was yearslang verwikkeld in juridische gevechten over de Thunderball-rechten. Zijn belangrijkste troef: hij bezat de rechten voor een filmadaptatie van hetThunderball-verhaal, wat hem de mogelijkheid gaf om buiten EON te opereren. De rechtszaak sleepte tot ver in de jaren 1970 en werd uiteindelijk geschikt met een overeenkomst die McClory’s rechten beschermde.
McClory’s strategie was slim: door Connery te strikken voor zijn film, wist hij de grootste Bond-ster ooit te herenigen met het personage. Het ironische was dat Connery zelf had gezworen “nooit meer” terug te komen na Diamonds Are Forever in 1971.
Verschillen met Eon-producties
Qua productiestijl week Never Say Never Again af van de EON-formule. Waar EON destijds werkte met vaste crews, bekende regisseurs en gestandaardiseerde muziek door John Barry, koos McClory voor Irvin Kershner als regisseur en Michel Legrand voor de soundtrack. Deze muziekkeuze viel op: Legrand’s jazz-koor miste het iconische Bond-geluid dat fans gewend waren.
Bovendien had de film een kleiner marketingbudget en minder distributieondersteuning. Waar Octopussy gesteund werd door de volledige machine van EON en United Artists, moest Never Say Never Again het hebben van de naam Connery alleen.
Hoe oud was Sean Connery in Never Say Never Again?
Sean Connery was 52 jaar oud bij de release van Never Say Never Again in 1983. Dit maakte hem een van de oudste acteurs ooit die de rol van James Bond vertolkten. Ter vergelijking: Roger Moore was 56 bij zijn laatste optreden in A View to a Kill (1985), maar Connery’s comeback was bijzonder omdat hij al 12 jaar niet als Bond had gespeeld.
Zijn vorige Bond-film, Diamonds Are Forever, kwam uit in 1971. Tussen 1971 en 1983 lag er dus meer dan een decennium waarin Connery andere rollen speelde — van Indiana Jones’ vader in Raiders of the Lost Ark tot de legendarische Robocop-prototype in The Untouchables.
De leeftijd van Connery werd regelmatig bekritiseerd in contemporaine reviews. Critici wezen op zijn rimpels en het gebrek aan fysieke lenigheid dat de vroege Bond-films zo dynamisch maakte. De film zelf leek zich bewust van dit probleem: er waren meer rustige scènes met dialogen dan acrobatische stunts.
Connery’s leeftijd tijdens opnames
Tijdens de opnames in 1982 en 1983 was Connery formeel 51-52 jaar oud. Hoewel hij nog steeds in goede conditie verkeerde, waren bepaalde fysieke scenes merkbaar aangepast. De beroemde stunt met een paard dat van een klif springt werd uitgevoerd door een dubbel, en leidde tot protesten van dierenrechtenactivisten — een teken dat de productie niet zonder incidenten verliep.
Comeback na pensioen
Connery’s terugkeer als Bond was niets minder dan een evenement. Na twaalf jaar afwezigheid werd zijn comeback aangekondigd als een “once-in-a-generation” moment. Fans wachtten massaal op de film, en de pers volgde elk detail van de opnames.
De commerciële resultaten weerspiegelden de nieuwsgierigheid: $160 miljoen wereldwijd tegenover een budget van $36 miljoen. Dit was beslist winstgevend, maar minder dan de $187 miljoen die Octopussy in hetzelfde jaar verzamelde.
Is Never Say Never Again de slechtste Bond-film?
Het debat over de “slechtste Bond-film” woedt al decennia in fanforums en op Reddit. Never Say Never Again duikt vaak op in deze discussies, maar de film is zelden de onbetwiste winnaar van die twijfelachtige eer. Critici wijzen liever naar Die Another Day (2002) of License to Kill (1989).
Wat Never Say Never Again wel heeft, is een speciale status als “schuldige pret” — een film die je kunt kijken met een ironisch knipoog, wetende dat hij technisch niet-officiële is. Dit maakt hem interessanter dan typische “slechte” films: hij is niet slecht in de gebruikelijke zin, maar wel een vreemde eend in de bijt.
De IMDb-score van 6,1 weerspiegelt deze middenpositie. Genoeg om onderhoudend te zijn, te laag om als klassieker te gelden. De film balanceert tussen nostalgie voor Connery’s charme en teleurstelling over de gemiste kans.
Kritiek en rankings
Recensies uit 1983 waren overwegend gematigd. Allesoverfilm noemde de film “onderhoudend met 007-gehalte maar mindere kwaliteit”, terwijl Cinemagazine opmerkte dat “Connery-fans meer genieten dan Moore-fans”.
De soundtrack door Michel Legrand kreeg speciale kritiek: hij miste het kenmerkende Bond-geluid. Waar John Barry’s composities de officiële films definitioneerden, voelde Legrand’s jazz-orkestatie onwennig aan voor het genre.
Vergelijking met andere Bondfilms
Vergeleken met de hoogtepunten van Connery’s eigen periode — Goldfinger (1964), Thunderball (1965) — valt Never Say Never Again inderdaad tegen. De originele Thunderball had een energie en inventiviteit die de remake niet kon evenaren.
Maar vergeleken met de zwakkere Moore-films, zoals Octopussy of A View to a Kill, is Never Say Never Again best competitief. Het probleem is niet kwaliteit alleen — het is de vergelijking met de idealen die Connery zelf had geschapen.
Hoe voelde Sean Connery zich over Never Say Never Again?
Sean Connery’s publieke uitspraken over Never Say Never Again waren weinig verheffend. In interviews beschreef hij de productie als een toonbeeld van “incompetentie, onbekwaamheid en onenigheid” — een verpletterende analyse van zijn eigen comeback.
Deze uitspraak, gerapporteerd door FilmTotaal, geeft een bitterzoets beeld. Connery nam het werk aan, maar genoot er duidelijk niet van. Zijn motivatie lag waarschijnlijk elders: financiële overwegingen speelden een rol, maar McClory’s persoonlijke charme en de allure van het iconische personage waren waarschijnlijk doorslaggevend.
Ondanks zijn kritiek erkende Connery dat de film zijn laatste optreden als Bond zou zijn. Hij hield woord: na 1983 speelde hij nooit meer James Bond, zelfs niet voor een eerbetoon of comeback-poging.
Connery’s eigen woorden
“Incompetentie, onbekwaamheid en onenigheid.”
— Sean Connery over de productie van Never Say Never Again (FilmTotaal)
Deze uitspraak circuleert nog steeds in filmkringen en is vaak geciteerd als bewijs dat Connery niet achter de film stond. Hij was echter niet de enige die het productieproces bekritiseerde — ook crewleden spraken over chaos en mismanagement achter de schermen.
Motivatie voor comeback
Waarom nam Connery dan toch deel? Meerdere bronnen wijzen op Kevin McClory’s overtuigingskracht en een lucratief contract. Connery had ook gezworen “nooit meer” terug te keren na Diamonds Are Forever — de film had de titel “Never Say Never Again” dus een extra ironische lading.
Daarnaast speelde liefdadigheid mee: een deel van de opbrengst ging naar UNICEF, een goed doel dat Connery na aan het hart lag. Dit gaf zijn comeback een meer altruïstische dimensie.
Wat is er aan de hand met Never Say Never Again?
Never Say Never Again draait om SPECTRE die Amerikaanse kruisraketten steelt voor een wereldwijde afpersingsoperatie. James Bond wordt opgeroepen om de dreiging te neutraliseren, met hulp van een huurmoordenaar genaamd Maximillian Largo (Klaus Maria Brandauer) en diens partner Fatima Blush (Barbara Carrera).
Het plot volgt de Thunderball-structuur: een wereldbedreiging, een schurkenplan, en Bond in een race tegen de klok. Wat anders is: de toon. Waar de officiële Bond-films steeds meer naar komedie hellden, koos regisseur Irvin Kershner voor een donkerdere, meer espionage-getinte aanpak.
Kim Basinger speelt Domino Petachi, een belangrijkeBond-girl met een eigen verhaallijn. Max von Sydow is Max Zorc, een mysterieuze schurk. Rowan Atkinson maakt zijn filmdebuut in een kleine rol — lang voordat hij als Mr. Bean of Blackadder werd gevierd.
Productiegeschiedenis
De productie van Never Say Never Again was allesbehalve soepel. Het rechtenconflict met EON zorgde voor juridische onzekerheid, en McClory’s productieteam had niet de stabiliteit van de EON-machine. Scripts werden herhaaldelijk aangepast, en de opnames werden geplaagd door vertragingen.
Ondanks dit alles slaagde de film erin om een professionele, onderhoudende spy-thriller te worden. Hij miste de polish van de EON-producties, maar de basis was solide: goede acteurs, redelijke actiescènes, en Connery’s onmiskenbare charme.
Cast en plot
De cast was opvallend sterk voor een “niet-officiële” productie. Klaus Maria Brandauer gaf Largo een europees-kosmopolitische uitstraling die de film een internationalere smaak gaf. Kim Basinger was in 1983 nog een opkomende ster en haar rol was aanzienlijk meer ontwikkeld dan typische Bond-girl archtypes.
Rowan Atkinsons cameo — jaren voordat hij Mr. Bean werd — is een leuke bonus voor wie de film bekijkt met een historische blik. Zijn komische timing flitst kort door, herinnnerend aan zijn latere werk.
Upsides
- Sean Connery in zijn iconische rol — voor het laatst
- Sterke bijcast: Max von Sydow, Kim Basinger, Klaus Maria Brandauer
- $160 miljoen box office proveert publiek interesse
- Interessante juridische en productiegeschiedenis
- Rowan Atkinsons filmdebuut als easter egg
Downsides
- Niet-officiële status tast canoniciteit aan
- Connery’s leeftijd en fysieke beperkingen zichtbaar
- Michel Legrand’s soundtrack mist Bond-signatuur
- Speelduur van 134 minuten voelt lang aan
- Vergeleken met Thunderball valt remake tegen
Wat ze zeggen
“Nooit meer,” had Sean Connery gezegd na zijn vijfde Bond-film Diamonds Are Forever. De filmtitel verwijst naar deze uitspraak, wat de productie een ironische ondertoon geeft.
— Allesoverfilm
Connery beschreef de productie als een toonbeeld van “incompetentie, onbekwaamheid en onenigheid” — een verpletterende analyse van zijn eigen comeback als 007.
— FilmTotaal
Gerelateerde lectuur: Pirates of the Caribbean-films overzicht · Films en TV-programma’s met Nathan Fillion
In Never Say Never Again speelde Sean Connery James Bond opnieuw, waarbij een Fins overzicht van rollen de sterbezetting belicht ondanks de controverses.
Veelgestelde vragen
Wat is de cast van Never Say Never Again?
De cast omvat Sean Connery als James Bond, Kim Basinger als Domino Petachi, Max von Sydow als Max Zorc, Klaus Maria Brandauer als Maximillian Largo, Barbara Carrera als Fatima Blush, en Rowan Atkinson in een klein cameo-rolletje. Dit waren grotendeels gerenommeerde acteurs die normaal gesproken niet in een “rip-off” Bond-film zouden verschijnen.
Wat zijn de recensies van Never Say Never Again?
Recensies waren gematigd positief tot gemengd. IMDb beoordeelt de film met 6,1/10. Critici prezen Connery’s charme maar bekritiseerden de ontbrekende vonk van zijn vroege films. Gebruikersrecensies op FilmTotaal tonen nog steeds waardering voor de nostalgische waarde.
Hoe verschilt Never Say Never Again van Thunderball?
Het basism verhaal is identiek — SPECTRE, kruisraketten, afpersing — maar de uitvoering verschilt. Connery speelt nu een oudere Bond, de toon is donkerder, en de soundtrack door Michel Legrand mist John Barry’s kenmerkende sound. De productiekwaliteit ligt lager dan het origineel uit 1965.
Wat dacht Roger Moore over Christopher Walken?
Deze vraag verwart twee verschillende films. Christopher Walken speelde niet in Never Say Never Again — Klaus Maria Brandauer was de hoofdschurk. Roger Moore’s mening over de film is niet gedocumenteerd in beschikbare bronnen.
Wie heeft geweigerd James Bond te spelen?
Verschillende acteurs weigerden de rol in verschillende periodes voordat ze uiteindelijk toehapten. Sean Connery zelf weigerde aanvankelijk, maar nam de rol uiteindelijk toch aan. Na zijn vertrek weigerden anderen zoals David Niven en Michael Caine.
Wat is de Rotten Tomatoes-score van Never Say Never Again?
De exacte Rotten Tomatoes-score is niet gespecificeerd in de beschikbare bronnen. Wel bekend: de IMDb-score van 6,1 en gematigde gebruikersrecensies geven een indicatie van de kritische ontvangst.
Waarom keerde Sean Connery terug als Bond?
De exacte motivatie is niet volledig gedocumenteerd, maar bronnen wijzen op Kevin McClory’s overtuigingskracht, een lucratief contract, en de allure van een legendarische rol. Connery’s eigen woorden over “incompetentie” suggereren echter dat enthousiasme niet zijn primaire drijfveer was.