Een partij die zich al meer dan een eeuw vasthoudt aan dezelfde Bijbelse principes, terwijl de rest van het politieke landschap schuift – dat is de SGP. Dit artikel ontrafelt de positie van de oudste partij van Nederland aan de hand van feiten, standpunten en de cijfers van 2025.
Opgericht: 1918 ·
Zetels Tweede Kamer (2025): 3 ·
Ideologische stroming: Reformatorisch, rechts ·
Oudste nog bestaande partij: Ja ·
Leden (2024): ca. 28.000
Overzicht
- De SGP is een behoudende christelijke (reformatorische) partij aan de rechterkant van het politieke spectrum (Verkiezingen101)
- Partij heeft 3 zetels in de Tweede Kamer in 2025 (Parlement.com)
- Oudste nog bestaande landelijke partij in Nederland, opgericht in 1918 (Wikipedia)
- De slogan van de partij: ‘De blik naar boven, oog voor elkaar en oog voor recht en vrede’ (SGP)
- Precies ledenaantal na 2024 (de schattingen lopen uiteen)
- Hoe de partij zich precies zal positioneren bij de volgende Tweede Kamerverkiezingen, met name ten opzichte van andere rechtse partijen
- Het exacte effect van het vertrek van Kees van der Staaij op de strategie
- Oprichting in 1918, sindsdien altijd tussen 2 en 4 zetels (Parlement.com)
- 2025: de partij lanceert een nieuw verkiezingsprogramma onder de titel ‘Stem christelijk voor Nederland’ (SGP)
- Langdurig leiderschap van Kees van der Staaij (2006-2023) markeert een periode van stabiliteit (Wikipedia)
- De SGP zal zich verder profileren rond thema’s als bescherming van kwetsbaar leven, het gezin en een veilige samenleving (SGP)
- De partij blijft een constante factor in de Tweede Kamer met een stabiele aanhang (SGP)
Is de SGP links of rechts?
Het korte antwoord is: de SGP is zonder twijfel een rechtse partij. Het langere antwoord is genuanceerder, omdat de termen ‘links’ en ‘rechts’ niet altijd perfect samenvallen met ‘progressief’ en ‘conservatief’. Volgens Parlement.com (de kennisbank van de Nederlandse politiek) kan de SGP “zonder veel discussie tot rechts worden gerekend.” Ook Verkiezingen101 (een educatieve stemwijzer voor de verkiezingen) duidt de partij aan als “behoudende christelijke partij aan de rechterkant van het politieke spectrum.”
“zonder veel discussie tot rechts worden gerekend” – Parlement.com
Waarom de SGP als rechts wordt beschouwd
De indeling links-rechts is in de Nederlandse politiek gebaseerd op sociaaleconomisch beleid: de rol van de overheid, belastingen, en inkomensverdeling. Zoals ProDemos (het kennisinstituut voor democratie) uitlegt, staan partijen die voor een kleine overheid en eigen verantwoordelijkheid zijn aan de rechterkant. De SGP past hier perfect in: de partij pleit voor een strikt beperkte overheid, met een grote nadruk op gezin, kerk en lokale gemeenschap.
- De overheid moet zich niet bemoeien met het persoonlijke leven van burgers, tenzij het gaat om bescherming van het (ongeboren) leven.
- Eigen verantwoordelijkheid staat centraal, zowel in de zorg als in de economie.
- De partij is tegen een actieve rol van de overheid in inkomensherverdeling.
Waar andere rechtse partijen als de PVV en FVD zich vooral richten op nationale identiteit en immigratie, zijn de standpunten van de SGP diep geworteld in de Bijbelse leer. Het economisch profiel is rechts, maar de drijfveer is religieus, niet populistisch.
De implicatie: de SGP is rechts in de klassieke zin van het woord — behoudend op sociaal-economisch vlak en vrijwel altijd aan de kant van de kleine overheid.
Vergelijking met andere rechtse partijen
In het spectrum van rechtse partijen neemt de SGP een unieke positie in. Waar de VVD liberaal-rechts is en de PVV rechts-populistisch, is de SGP confessioneel-rechts. ProDemos rekent de SGP samen met het CDA en de ChristenUnie tot de confessionele partijen. Maar binnen die groep is de SGP het meest behoudend, zowel op het gebied van gezin, ethiek als staatsinrichting.
- VVD: liberaal, voor de vrije markt, minder uitgesproken op ethische thema’s.
- PVV: economisch links, cultureel rechts, sterke nadruk op immigratie.
- SGP: economisch rechts, cultureel én ethisch behoudend, diepgeworteld in het geloof.
“De SGP is een confessionele partij, gebaseerd op de Bijbel.” – ProDemos
Het contrast is helder: de SGP deelt met de VVD de voorkeur voor een kleine overheid, maar verschilt radicaal op ethische punten als het beschermen van het ongeboren leven. En terwijl de PVV soms links stemt over economie, is de SGP daar consistent conservatief.
De SGP is niet ‘rechts’ in de zin van partijen die ongelijkheid goedkeuren, maar ‘rechts’ in de zin van een overheid die zich terughoudend opstelt — tenzij het de Bijbelse waarden raakt. Het is een eigen categorie.
The implication: de SGP is rechts in de klassieke zin, maar met een religieuze drijfveer die haar onderscheidt van andere rechtse partijen.
Wat zijn de standpunten van de SGP?
De standpunten van de SGP zijn geen losse meningen; ze vormen een consistent geheel, gedreven door de overtuiging dat de Bijbel de leidraad is voor politiek en samenleving. Op de eigen website van de SGP staat de slogan “De blik naar boven, oog voor elkaar en oog voor recht en vrede.” Dit vat de partijhouding kernachtig samen.
SGP standpunten over gezin en onderwijs
Het gezin is voor de SGP de hoeksteen van de samenleving. De partij is voor:
- Bescherming van het ongeboren leven: expliciet genoemd in het 2025-verkiezingsprogramma.
- Vrijheid van onderwijs, met een sterke nadruk op reformatorische scholen.
- Een heldere scheiding tussen de verantwoordelijkheden van gezin, school, kerk en overheid.
In het Verkiezingsprogramma 2025 van de SGP staan thema’s als “bescherming van kwetsbaar leven, het gezin en een veilige samenleving” centraal. Dit is een directe vertaling van de Bijbelse ethiek naar de politieke agenda.
SGP standpunten over economie en overheid
De economische visie van de SGP is klassiek rechts. De partij gelooft in:
- Een kleine overheid met een beperkte rol in de economie.
- Eigen verantwoordelijkheid: burgers en bedrijven moeten zo veel mogelijk zelf regelen.
- Lagere belastingen en minder regeldruk voor ondernemers.
- Een solide begrotingsdiscipline, zonder structurele tekorten.
Parlement.com geeft aan dat partijen die voor een beperkte rol van de overheid zijn, tot rechts worden gerekend. De SGP scoort hier hoog.
Hoeveel zetels heeft de SGP in de Tweede Kamer?
In 2025 heeft de SGP 3 zetels in de Tweede Kamer. Dat is precies in de historische lijn van de partij, die sinds haar oprichting in 1918 eigenlijk altijd tussen de 2 en 4 zetels heeft geschommeld.
Huidige zetelaantal (2025)
Het aantal van 3 zetels is bevestigd door Parlement.com (het archief van de Nederlandse politiek). Daarnaast heeft de partij 2 zetels in de Eerste Kamer (sinds 2023) en 1 zetel in het Europees Parlement (sinds 2024).
Historische zetelontwikkeling
- 1918: Oprichting van de partij.
- 1922: Eerste zetel in de Tweede Kamer.
- 1980-2000: De partij schommelt tussen 2 en 4 zetels.
- 2006-2023: Kees van der Staaij is partijleider, de partij heeft meestal 3 zetels.
- 2025: De partij heeft nog steeds 3 zetels.
Het patroon is opvallend: de SGP is de enige Nederlandse partij die in meer dan een eeuw nooit meer dan 4 zetels heeft gehad, maar ook nooit helemaal is verdwenen. Dat wijst op een stabiele, trouwe achterban die niet meebeweegt met trends.
Wat is het vrouwenstandpunt van de SGP?
Het vrouwenstandpunt van de SGP is misschien wel het meest besproken en omstreden punt van de partij. Decennialang verzette de partij zich tegen vrouwen op kieslijsten, gebaseerd op een Bijbelse interpretatie dat het ambt van ‘regeerder’ niet aan een vrouw toekomt.
Visie op vrouwen in de politiek en het ambt
De SGP heeft haar standpunt de afgelopen jaren genuanceerd, maar blijft behoudend. Waar de partij vroeger vrouwen principieel uitsloot van verkiesbare plaatsen, is er nu een meer pragmatische houding ontstaan. In 2025 staan er nog steeds weinig vrouwen op de lijst en de partijleiding blijft voorzichtig in haar uitspraken. Dit is een van de belangrijkste punten waarop de SGP zich onderscheidt van andere rechtse partijen: het is geen liberaal-rechts standpunt, maar een confessioneel-rechts standpunt, geworteld in een specifieke geloofsovertuiging.
De SGP loopt hier tegen de grenzen van de moderne Nederlandse rechtsstaat aan. Het standpunt is juridisch aangevochten en veroordeeld door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, maar de partij heeft haar koers in de publieke opinie langzaam bijgesteld.
The pattern: de SGP blijft hier in spanning met de moderne rechtsstaat.
Wie is de lijsttrekker van de SGP?
De lijsttrekker van de SGP in 2025 is Kees van der Staaij, die de partij al sinds 2006 als partijleider leidt. Zijn lange leiderschap is opvallend in de Nederlandse politiek, waar wisselingen aan de top eerder regel dan uitzondering zijn.
Huidige lijsttrekker en voorgangers
- Kees van der Staaij (2006-heden): een stabiele, gerespecteerde politicus die de partij door vele verkiezingen heeft geloodst.
- Bas van der Vlies (1986-2006): ook hij was een lange tijd partijleider.
- Hette Abma (1971-1986): diende in een periode van politieke en maatschappelijke verandering.
- G.H. Kersten (1918-1945): oprichter van de partij.
Van der Staaij is niet alleen lijsttrekker, maar ook partijvoorzitter. Dit is gebruikelijk bij de SGP: de leider van de partij is ook de lijstaanvoerder bij de verkiezingen.
What this means: de continuïteit in leiderschap weerspiegelt de stabiele achterban.
Wie de positie van de SGP wil vergelijken met een andere partij die het klassieke links-rechtsdenken overstijgt, kan kijken naar de positie van Volt op het spectrum.
Veelgestelde vragen over de SGP
Wat betekent SGP?
SGP staat voor Staatkundig Gereformeerde Partij. De partij werd in 1918 opgericht.
Waarom stemmen mensen op de SGP?
Mensen stemmen op de SGP vanwege de consistente Bijbelse koers, de nadruk op gezin en geloof, en de stabiele, principiële politiek die de partij al meer dan een eeuw voert.
Hoeveel zetels had de SGP in 2023?
In 2023 had de SGP 3 zetels in de Tweede Kamer, 2 zetels in de Eerste Kamer (na de verkiezingen van 2023) en 1 zetel in het Europees Parlement (sinds 2024).
Heeft de SGP vrouwen op de kieslijst?
Ja, inmiddels staan er vrouwen op de kieslijst, maar het aantal is beperkt. De partij heeft haar standpunt genuanceerd, maar blijft behoudend op dit punt.
Is de SGP alleen voor reformatorische christenen?
De partij is geworteld in de reformatorische traditie, maar theoretisch kan iedereen die haar uitgangspunten steunt lid worden. In de praktijk zijn de meeste leden en stemmers afkomstig uit reformatorische kring.
Wat is het standpunt van de SGP over abortus?
De SGP is principieel tegen abortus en pleit voor bescherming van het ongeboren leven. Dit is een van de kernpunten in het verkiezingsprogramma van 2025.
Wat vindt de SGP van de EU?
De SGP is Eurosceptisch en pleit voor een kleinere, minder bureaucratische EU met meer bevoegdheden voor nationale lidstaten.
Gerelateerde lectuur