De herfst begint op twee verschillende data: 1 september (meteorologisch) en 23 september 2026 (astronomisch). Het antwoord hangt af van of je de kalender of de zon volgt.
Meteorologische herfst begint: 1 september ·
Astronomische herfst begint: 22 of 23 september ·
Duur herfst (meteorologisch): 92 dagen (sept–nov) ·
Gemiddelde temperatuur in de herfst (NL): ongeveer 10–12 °C
Overzicht
- Meteorologische herfst begint elk jaar op 1 september (KNMI)
- Astronomische herfst begint op 22 of 23 september (datum.nl)
- Herfstnachtevening vindt plaats rond 22-23 september (National Geographic Nederland)
- Precieze dag van astronomische herfst voor 2027 en later (wisselt per jaar)
- Exacte weersvoorspelling voor herfst 2026 (betrouwbaarheid na 7 dagen beperkt)
- 1 september 2026: meteorologische herfst start (KNMI)
- 23 september 2026: astronomische herfst start (herfstnachtevening) (datum.nl)
- 21 december 2026: astronomische herfst eindigt, winter begint (The Scotsman)
- Na de herfst begint de winter op 21 december 2026 (The Scotsman)
- Herfstvakantie 2026: regioafhankelijk, onder meer 26 oktober – 1 november (The Scotsman)
Vijf kerngegevens over de herfst van 2026, van startdata tot de equinox:
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Meteorologische start herfst | 1 september |
| Astronomische start herfst 2026 | 23 september 2026 |
| Einde astronomische herfst 2026 | 21 december 2026 |
| Duur astronomische herfst | ongeveer 89 tot 92 dagen |
| Herfstnachtevening | dag en nacht even lang |
Wanneer begint de herfst?
Het simpele antwoord: er zijn twee data. De meteorologische herfst begint elk jaar op 1 september, de astronomische herfst op 22 of 23 september. Voor 2026 valt de astronomische herfst op woensdag 23 september om 02:05 uur Nederlandse tijd, zo meldt datum.nl (kalenderwebsite).
Het verschil zit hem in de definitie. Meteorologen gebruiken vaste maandblokken, astronomen kijken naar de stand van de zon. Beide systemen bestaan naast elkaar en worden in Nederland en België allebei gebruikt.
Het patroon: de meteorologische herfst is 22 dagen eerder dan de astronomische, een jaarlijks terugkerend verschil.
Wat is het verschil tussen meteorologische en astronomische seizoenen?
Het verschil is eenvoudig: meteorologische seizoenen zijn gebaseerd op vaste kalendermaanden, astronomische seizoenen op de positie van de aarde ten opzichte van de zon. Het KMI (het Koninklijk Meteorologisch Instituut van België) legt uit dat astronomische seizoenen geen vaste data hebben omdat ze afhangen van de zonstand.
Een snelle vergelijking:
| Kenmerk | Meteorologisch | Astronomisch |
|---|---|---|
| Startdatum herfst | 1 september (vast) | 22 of 23 september (wisselt) |
| Einddatum herfst | 30 november (vast) | 20 of 21 december (wisselt) |
| Basis | Kalendermaanden (3 maanden per seizoen) | Zonstand (equinox en zonnewende) |
| Duur | Altijd 92 dagen | 89 tot 92 dagen (variabel) |
Het patroon: meteorologisch is voorspelbaar, astronomisch volgt de natuur. Het KNMI gebruikt de meteorologische indeling voor consistentie in weerstatistieken.
Wie seizoensgebonden activiteiten plant – denk aan de herfstvakantie of winterbanden wisselen – heeft meer aan de meteorologische data. Wie de exacte daglengte wil volgen, kijkt naar de astronomische kalender.
Het verschil is eenvoudig: meteorologische seizoenen zijn voorspelbaar, astronomische volgen de natuur.
Wat zijn meteorologische seizoenen?
- Lente: 1 maart – 31 mei
- Zomer: 1 juni – 31 augustus
- Herfst: 1 september – 30 november
- Winter: 1 december – 28/29 februari
Deze indeling is internationaal vastgelegd voor klimatologische analyses. Het AccuWeather (weerdienst) bevestigt dat de meteorologische herfst 91 dagen duurt (in schrikkeljaren 92) en wereldwijd wordt gebruikt.
Wat zijn astronomische seizoenen?
- Astronomische herfst begint bij de herfstnachtevening (equinox) – dag en nacht zijn dan bijna even lang.
- De herfst eindigt bij de winterzonnewende (21 december).
- Data verschuiven elk jaar een beetje door de baan van de aarde.
De National Geographic Nederland (wetenschapsmagazine) legt uit dat op het zuidelijk halfrond de meteorologische herfst van 1 maart tot 31 mei loopt, een spiegelbeeld van het noordelijk halfrond.
Waarom begint de meteorologische herfst op 1 september?
Het antwoord ligt bij het KNMI (het Nederlandse Meteorologische Instituut): de meteorologische indeling is ontworpen voor statistische consistentie. Door vaste maanden te gebruiken kunnen weersgegevens over jaren heen makkelijk worden vergeleken.
Rol van het KNMI
- Het KNMI hanteert de klimatologische indeling voor al haar seizoensberichten.
- Deze indeling sluit aan bij internationale standaarden van de Wereld Meteorologische Organisatie.
Voordelen van vaste data
- Eenvoudig: iedereen weet dat de herfst op 1 september begint.
- Vergelijkbaar: temperaturen en neerslag van september 2025 kunnen direct worden vergeleken met september 2026.
- Het KMI (Koninklijk Meteorologisch Instituut van België) gebruikt dezelfde methode.
Meteorologen kiezen voor vaste data omdat de natuur grillig is, maar astronomen kiezen voor de grillige natuur omdat die de echte seizoenen weerspiegelt. Beide hebben gelijk, afhankelijk van je vraag.
De keuze voor vaste data is een praktische, geen natuurwet, maar wel internationaal gestandaardiseerd.
Wanneer begint de astronomische herfst?
De astronomische herfst start op het moment van de herfstnachtevening (equinox). In 2026 is dat op 23 september om 02:05 uur Nederlandse tijd. De Starwalk (ruimtevaartwebsite) noemt dit de eerste dag van de astronomische herfst op het noordelijk halfrond.
Wanneer begint de astronomische zomer?
De astronomische zomer begint op de zomerzonnewende, rond 21 juni. In 2026 is dat op 21 juni om 10:24 uur.
Wanneer begint de winter officieel?
De astronomische winter begint op de winterzonnewende. In 2026 valt die op 21 december om 21:50 uur. De The Scotsman (Britse nieuwssite) bevestigt dat de astronomische herfst dan eindigt.
Dit patroon herhaalt zich elk jaar met kleine verschuivingen.
Wanneer begint de herfst in 2026?
Voor 2026 zijn de data helder:
Meteorologische herfst 2026
- Start: 1 september 2026
- Einde: 30 november 2026
Astronomische herfst 2026
- Start: 23 september 2026
- Einde: 21 december 2026
De herfstvakantie 2026 loopt in regio noord/midden van 26 oktober tot 1 november. Let op: de exacte data kunnen per regio en schooltype verschillen.
Tijdlijn: herfst 2026
- 1 september 2026 – Meteorologische herfst begint
- 23 september 2026 – Astronomische herfst begint (herfstnachtevening)
- 26 oktober – 1 november 2026 – Herfstvakantie (regio noord/midden)
- 21 december 2026 – Astronomische herfst eindigt, winter begint
De timing: de meteorologische herfst is 22 dagen eerder dan de astronomische, een jaarlijks terugkerend patroon.
Bevestigde feiten en wat onduidelijk blijft
Bevestigde feiten
- Meteorologische herfst begint elk jaar op 1 september (KNMI)
- Astronomische herfst begint op 22 of 23 september (KNMI)
- Herfstnachtevening vindt plaats rond 22-23 september (National Geographic Nederland)
Wat onduidelijk is
- Precieze dag van astronomische herfst voor 2027 en later
- Exacte weersvoorspelling voor herfst 2026 (betrouwbaarheid na 7 dagen beperkt)
Deze feiten zijn afkomstig van gerenommeerde instituten zoals het KNMI en KMI.
“De meteorologische herfst gebruiken we om consistent te kunnen meten en vergelijken over de jaren heen. Het is een praktische keuze, geen natuurwet.”
— KNMI-weerdeskundige
“De herfstnachtevening is het moment waarop de zon loodrecht boven de evenaar staat. Dag en nacht zijn dan wereldwijd bijna even lang, een prachtig astronomisch fenomeen.”
— Rijksuniversiteit Groningen (astronoom)
Voor de gemiddelde Nederlander betekent dit dat je de herfst al op 1 september kunt verwachten, maar voor wie seizoensgebonden feesten of tradities plant, is de astronomische datum van 23 september 2026 leidend. De keuze tussen beide systemen is niet goed of fout – het hangt ervan af of je consistentie of natuur wilt volgen.
datum.nl, knmi.nl, thesun.co.uk, beleven.org, nl.wikipedia.org
Veelgestelde vragen
Wat is de herfstnachtevening exact?
De herfstnachtevening (equinox) is het moment waarop de zon loodrecht boven de evenaar staat. Op het noordelijk halfrond begint dan de astronomische herfst, en zijn dag en nacht bijna even lang.
Waarom heeft de astronomische herfst geen vaste datum?
Omdat de aarde in een elliptische baan om de zon draait, verschuift het exacte moment van de equinox elk jaar een beetje. Daarom valt de astronomische herfst op 22 of 23 september.
Is de herfst al kouder dan de zomer?
Gemiddeld wel. De gemiddelde temperatuur in Nederland daalt van ongeveer 17 °C in september naar 6 °C in december. Maar de meteorologische herfst begint vaak nog met zomerse dagen.
Hoe lang duurt de herfst?
Meteorologisch 92 dagen (september, oktober, november). Astronomisch 89 tot 92 dagen, afhankelijk van het jaar.
Wat betekent ‘herfst’ in spirituele zin?
In veel tradities staat de herfst symbool voor loslaten, oogsten en naar binnen keren. De equinox markeert een moment van balans tussen licht en donker.
Gerelateerde lectuur