Wie het Nederlandse politieke landschap de afgelopen maanden heeft gevolgd, kent het gevoel: elke peiling brengt weer een andere verrassing. Terwijl coalitieonderhandelingen moeizaam verlopen, laten peilingen zien dat de kiezerswoning flink in beweging is.
Datum peiling: 15 juni 2026 ·
Grootste partij: PRO (26 zetels) ·
Peilingbureau: Ipsos I&O ·
Onbesliste kiezers: 35-39% (oktober 2025, Peilingwijzer)
Overzicht
- Ipsos I&O meldde op 20 januari 2026 dat D66 bij tussentijdse verkiezingen als winnaar uit de bus kan komen (Ipsos I&O (onderzoeksbureau)).
- Peilingwijzer stelde op 28 oktober 2025 dat PVV, GL-PvdA en D66 dicht bij elkaar lagen in bandbreedtes (Peilingwijzer (politieke peilinganalyse)).
- Of de formatie voor 2026 tot een kabinet leidt; een nieuwe verkiezing blijft mogelijk (Peilingwijzer).
- Hoe de onbesliste kiezers (35-39%) zich uiteindelijk zullen verdelen (Peilingwijzer).
- Januari 2026: Ipsos I&O-rapport duidt op kans D66 als winnaar (Ipsos I&O).
- Juni 2026: peiling toont PRO 26 zetels, VVD 20, D66 20 (PolitPro (peilingaggregator)).
- Juli 2026: PRO 24, D66 23, VVD 20 (PolitPro).
- Een nieuwe verkiezing (tussentijds) is mogelijk als de formatie vastloopt.
- De coalitieonderhandelingen zullen de komende maanden een beslissende rol spelen.
De peilingen van de afgelopen maanden laten een opvallend patroon zien: het politieke midden beweegt, maar de uiteindelijke machtsverhouding blijft onzeker. Hieronder een overzicht van de belangrijkste cijfers.
| Partij | Zetels peiling 15-06-2026 | Zetels peiling 13-07-2026 | Verschil |
|---|---|---|---|
| PRO | 26 | 24 | -2 |
| VVD | 20 | 20 | 0 |
| D66 | 20 | 23 | +3 |
| PVV | 16 | 17 | +1 |
| JA21 | 14 | 15 | +1 |
| CDA | 14 | 14 | 0 |
De cijfers zijn afkomstig van PolitPro (peilingaggregator) en een latere peiling van PolitPro op basis van Ipsos I&O.
Wat zijn tussentijdse verkiezingen in Nederland?
In Nederland worden tussentijdse verkiezingen uitgeschreven als de regering haar meerderheid verliest of als de coalitie uiteenvalt. Dit wordt ook wel een ‘vroegtijdige verkiezing’ genoemd. De laatste tussentijdse verkiezingen voor de Tweede Kamer waren in 2023, na de val van het kabinet-Rutte IV.
Hoe werken tussentijdse verkiezingen?
- De koning of de voorzitter van de Tweede Kamer schrijft de verkiezingen uit.
- De zittingsperiode wordt niet opnieuw gestart; de Kamer dient de resterende tijd uit.
- Alle 150 zetels worden opnieuw verkozen.
Wat is het verschil met reguliere verkiezingen?
- Reguliere verkiezingen vinden elke vier jaar plaats, tenzij de Kamer wordt ontbonden.
- Tussentijdse verkiezingen leiden vaak tot een andere machtsverhouding, zoals de peilingen nu laten zien.
Het patroon: een tussentijdse stembusgang kan de bestaande coalitie afstraffen of juist nieuwe partijen een kans geven.
Wat dit betekent voor de politiek: een tussentijdse verkiezing is een moment van politieke herijking, met vaak verrassende uitkomsten.
Wanneer kunnen er tussentijdse verkiezingen komen in Nederland?
Op dit moment is er geen concrete datum, maar de kans op een nieuwe verkiezing groeit naarmate de formatie vordert zonder resultaat. De peilingen van de zomer 2026 geven een beeld van de stemming.
Is er al een datum voor tussentijdse verkiezingen in 2026?
- Nee, er is nog geen datum vastgesteld. De Tweede Kamer kan pas worden ontbonden na een kabinetscrisis.
- De peilingen van juni/juli 2026 tonen echter een sterke verschuiving, wat de druk op de onderhandelingen vergroot.
Hoe vaak zijn tussentijdse verkiezingen?
- In Nederland gemiddeld eens in de vier à vijf jaar, maar het is geen verplichting.
- De Eerste Kamer kent geen tussentijdse verkiezingen; die worden altijd in één keer gekozen voor vier jaar.
Wat dit betekent: de politieke agenda wordt voor een groot deel bepaald door de peilingen en de onderhandelingstafel.
Waarom zijn tussentijdse verkiezingen belangrijk?
Ze geven kiezers de kans om het beleid van de regering te beoordelen en de samenstelling van de Kamer te wijzigen. In een tijd van politieke fragmentatie kunnen ze de balans flink doen doorslaan.
Wat is het doel van tussentijdse verkiezingen?
- Een nieuwe meerderheid vormen na een kabinetscrisis.
- De kiezer inspraak geven in de politieke koers.
Waarom zijn ze belangrijk voor de politiek?
- Ze kunnen de machtspositie van partijen drastisch veranderen – zoals de peilingen van 2026 laten zien.
- Ze kunnen leiden tot coalities die anders niet mogelijk waren.
Het gevolg: een tussentijdse verkiezing is een moment van politieke herijking, met vaak verrassende uitkomsten.
Wat is de prognose voor de volgende tussentijdse verkiezingen?
De peilingen van Ipsos I&O en andere bureaus geven een gefragmenteerd beeld. De zomerpeilingen van 2026 tonen een strijd tussen PRO, D66 en VVD, met een kleine voorsprong voor PRO.
Welke partij heeft de beste kans volgens de prognoses?
- PRO leidt met 24-26 zetels, gevolgd door D66 (20-23) en VVD (20-20) (PolitPro).
- PVV, JA21 en CDA blijven in de buurt van 14-17 zetels.
Wat zijn de verwachte zetelverschuivingen?
- D66 wint 3 zetels tussen juni en juli 2026, PRO verliest er 2.
- De kleine partijen blijven stabiel, maar het totale plaatje is nog steeds verdeeld.
De implicatie: een coalitie zal uit meerdere partijen moeten bestaan, wat de vorming bemoeilijkt.
De politieke partijen staan voor de uitdaging een stabiele meerderheid te vinden in een versnipperd landschap.
Wat zeggen de laatste peilingen over de tussentijdse verkiezingen?
De meest recente peiling van 13 juli 2026, uitgevoerd door Ipsos I&O en samengevat door PolitPro, laat de volgende zetelverdeling zien:
- PRO: 24 zetels (PolitPro)
- D66: 23 zetels (PolitPro)
- VVD: 20 zetels (PolitPro)
- PVV: 17 zetels (PolitPro)
- JA21: 15 zetels (PolitPro)
- CDA: 14 zetels (PolitPro)
Daarnaast wees Peilingwijzer (politieke peilinganalyse) erop dat in oktober 2025 nog 35% tot 39% van de kiezers twijfelde of geen keuze had gemaakt. Dat grote zwevende deel kan de uitslag flink beïnvloeden.
Hoe scoren de Democraten in de peilingen?
Let op: dit artikel gaat over de Nederlandse politiek, niet over de Amerikaanse. De term ‘Democraten’ verwijst hier niet naar de VS.
Wat is de peiling voor de Senaat?
In Nederland bestaat de Senaat (Eerste Kamer) uit 75 zetels, gekozen door de Provinciale Staten. Een peiling van EenVandaag (opiniepanel) liet zien dat VVD, CDA, D66 en ChristenUnie samen 29 zetels zouden halen, een verlies van 9 ten opzichte van de zittende Senaat.
PRO, D66, VVD en PVV strijden om de grootste, maar geen van de partijen komt in de buurt van een meerderheid. De coalitievorming wordt daardoor een puzzel met meerdere stukken.
Timeline: van januari tot juli 2026
- 20 januari 2026: Ipsos I&O (onderzoeksbureau) publiceert een rapport over formatie en vertrouwen, waarin D66 als potentiële winnaar bij tussentijdse verkiezingen wordt genoemd.
- 28 oktober 2025: Peilingwijzer meldt hoge onzekerheid onder kiezers en waarschuwt dat slotpeilingen geen voorspelling zijn.
- 15 juni 2026: Peiling van Ipsos I&O via PolitPro toont PRO 26, VVD 20, D66 20, PVV 16, JA21 14, CDA 14.
- 13 juli 2026: Nieuwe peiling via PolitPro: PRO 24, D66 23, VVD 20, PVV 17, JA21 15, CDA 14.
De trend: D66 wint terrein, PRO verliest licht, maar het politieke landschap blijft in beweging.
Bevestigde feiten en onzekerheden
Bevestigde feiten
- Ipsos I&O meldt dat D66 bij tussentijdse verkiezingen als winnaar uit de bus kan komen (Ipsos I&O).
- Peilingwijzer stelt dat PVV, GL-PvdA en D66 in oktober 2025 dicht bij elkaar lagen (Peilingwijzer).
- Peilingen van juni en juli 2026 tonen een gefragmenteerd beeld (PolitPro).
Wat onduidelijk is
- De uiteindelijke uitkomst van de formatie blijft onzeker.
- 35-39% van de kiezers is nog onbeslist (Peilingwijzer, oktober 2025).
- Of de huidige coalitiepartijen hun meerderheid in de Eerste Kamer kunnen behouden, is ongewis.
Citaten uit de peilingen
“D66 maakt opnieuw kans om als winnaar uit de bus te komen als er nu verkiezingen zouden zijn.”
– Ipsos I&O (onderzoeksbureau), rapport januari 2026
“Slotpeilingen zijn geen voorspelling van de verkiezingsuitslag.”
– Peilingwijzer (politieke peilinganalyse), oktober 2025
“De coalitiepartijen zouden in de Eerste Kamer negen zetels verliezen ten opzichte van hun huidige zetels.”
– EenVandaag (opiniepanel), peiling
“Per saldo achtte de peiler de kans op een meerderheid kleiner dan de kans op een minderheid voor de regeringspartijen.”
Deze vier stemmen laten zien: peilingen zijn indicatief, maar nooit definitief. De onzekerheid is een vast onderdeel van het politieke spel.
Samenvatting
De peilingen van 2026 schetsen een beeld van een politiek landschap in beweging: PRO lijkt de grootste, maar D66 wint terrein, en een groot deel van de kiezers twijfelt nog. De kans op tussentijdse verkiezingen hangt af van de formatie. Voor de Nederlandse kiezer is de keuze duidelijk: of de huidige partijen slagen erin een coalitie te vormen, of er komt een nieuwe stembusgang die de kaarten opnieuw schudt. De politieke partijen hebben de komende maanden om te bewijzen of ze een coalitie kunnen vormen, anders moeten de kiezers opnieuw naar de stembus.
Veelgestelde vragen over tussentijdse verkiezingen
Wanneer zijn de volgende tussentijdse verkiezingen?
Er is nog geen datum. De kans neemt toe als de formatie vastloopt.
Waarom zijn tussentijdse verkiezingen nodig?
Ze geven de kiezer de kans om de samenstelling van de Kamer aan te passen na een politieke crisis.
Welke zetels staan er op het spel?
Alle 150 zetels in de Tweede Kamer. In de Eerste Kamer worden geen tussentijdse verkiezingen gehouden.
Wat is de betekenis van de midterms voor de rest van Trumps termijn?
Dit artikel gaat over de Nederlandse politiek. Voor de Amerikaanse midterms verwijzen we naar andere bronnen.
Hoe werken de tussentijdse verkiezingen in Amerika?
In de VS worden tussentijdse verkiezingen (midterms) gehouden halverwege de presidentstermijn. Dit artikel richt zich op Nederland.